Zeggenschap in de zorg

In tijden van transformatie is sterke governance meer dan het samenspel tussen bestuur of directie en raad van commissarissen of toezicht. Prof. dr. Annemieke Roobeek, emeritus-hoogleraar Strategie en Transformatiemanagement en ervaren commissaris, laat zien hoe de Gouden Driehoek pas echt compleet wordt wanneer medezeggenschap, ondernemingsraden, adviesraden en cliëntenraden proactief worden betrokken bij strategische besluitvorming. Medezeggenschap is de afgelopen jaren verschoven van directe belangenbehartiging naar een strategische sparringpartner die bijdraagt aan draagvlak, stabiliteit, uitvoeringskracht en toekomstbestendigheid. Zij belicht hoe moderne medezeggenschap haar constructieve potentieel kan benutten en geeft daarbij concrete handvatten:

• Zit aan de voorkant van strategische processen aan tafel door te bouwen aan vertrouwen en een sterke verhouding binnen de Gouden Driehoek.
• Bereid je inhoudelijk gedegen voor en begrijp de boardroom dynamics, zodat medezeggenschap strategische én operationele kennis constructief kan inbrengen.
• Maak impact zichtbaar met grafische vertalingen, impactanalyses en scenariotechnieken, zodat het gesprek inhoudelijker wordt en er ruimte ontstaat voor meerdere oplossingsrichtingen.

Hoe organiseert u het samenspel tussen bestuur en adviesraden zó dat het niet alleen formeel klopt, maar ook in de praktijk werkt? Het Spaarne Gasthuis laat zien hoe een ziekenhuis dit vormgeeft door structurele samenwerking tussen bestuur, OR, verpleegkundig stafconvent, cliëntenraad en medische staf. Door vroegtijdige betrokkenheid bij strategische onderwerpen en door bewust ruimte te maken voor dialoog en verschillende perspectieven, ontstaat een manier van werken waarin medezeggenschap daadwerkelijk bijdraagt aan gezamenlijke besluitvorming.

Deze praktijkcase sluit aan bij een belangrijke vraag uit dit congres: hoe organiseer je shared governance zó dat samenwerking centraal staat zonder dat het leidt tot extra vergaderstructuren?

Wat kunt u van deze casus leren?

• Hoe structureel overleg tussen bestuur en verschillende raden wordt georganiseerd
• Hoe informele contacten en dialoogmethoden bijdragen aan vertrouwen en betere besluitvorming
• Hoe adviesraden vroegtijdig worden betrokken bij strategische keuzes

Veel zorgorganisaties investeren in professionele zeggenschap, maar in de praktijk blijkt het nog zoeken naar de juiste rol, structuur en samenwerking. Hoe zorgt u dat verpleegkundigen en andere zorgprofessionals daadwerkelijk invloed krijgen op beleid en organisatieontwikkeling? En hoe ontwikkelen adviesraden zoals VAR of PAR zich van een overlegplatform tot een strategische gesprekspartner van bestuur en toezicht? In deze sessie gaat verpleegkundig leider en toezichthouder Sanne Hesp-Schutte, in op de praktijk van professionele zeggenschap: wat werkt, waar lopen organisaties tegenaan en hoe kunnen bestuurders, professionals en adviesraden samen een cultuur van gedeelde verantwoordelijkheid ontwikkelen.

In deze sessie hoort u:

• waarom is professionele zeggenschap belangrijk, wat levert het de organisatie en de zorgprofessionals op
• hoe VAR/PAR hun rol als gesprekspartner van bestuur kunnen ontwikkelen
• hoe u professionals duurzaam betrekt bij beleidsvorming en besluitvorming
• hoe u duidelijkheid creëert over rollen, mandaat en overlegstructuren
• hoe organisaties stap voor stap bouwen aan een cultuur van professionele zeggenschap

Wat betekent zeggenschap voor zorgprofessionals en voor jouw organisatie? IZZ onderzoekt dit jaarlijks en brengt in kaart hoe verschillende factoren verband houden met bevlogenheid en duurzame inzetbaarheid. Tijdens de sessie ontdek je:

• De nieuwste inzichten uit de Monitor Gezond Werken in de Zorg 2026.
• Hoe zeggenschap bijdraagt aan bevlogenheid, werkplezier en behoud van zorgprofessionals.
• Hoe je op basis van praktijkervaringen direct aan de slag kunt binnen jouw organisatie.

AI is niet langer toekomstmuziek: steeds meer organisaties gebruiken slimme algoritmes en AI-toepassingen in hun werkprocessen, van automatisering van administratieve taken tot ondersteuning bij besluitvorming. Dat biedt kansen voor productiviteit en kwaliteit van werk, maar roept ook vragen op over autonomie, werkdruk, vaardigheden en eerlijk gebruik van technologie. Juist daarom is het belangrijk dat medewerkers en medezeggenschapsorganen vroegtijdig betrokken worden bij de ontwikkeling en invoering van AI. Volgens de SER draagt die gezamenlijke aanpak eraan bij dat technologische innovatie hand in hand gaat met sociale innovatie en dat AI verantwoord wordt ingezet in organisaties.

In deze sessie gaan we in op de rol die de OR – en andere adviesraden – kunnen spelen bij het begeleiden van deze technologische ontwikkeling.

Wat leert u in deze sessie?

• Welke kansen en risico’s AI met zich meebrengt voor werk, organisatie en medewerkers
• Hoe de OR vroegtijdig kan meedenken over de invoering en toepassing van AI
• Welke rol medezeggenschap speelt bij het bewaken van kwaliteit van werk, autonomie en vaardigheden
• Praktische handvatten om als OR proactief en effectief op te treden bij technologische veranderingen

Goede zorg vraagt om goede besluiten maar te vaak schiet de organisatie in de oplossingenmachine: we vullen systemen, maken plannen en organiseren inspraak als sluitstuk. In deze keynote laat Wouter Hart zien hoe je teruggaat naar de bedoeling en de leefwereld, zodat bestuurders, professionals en cliënten hun perspectieven vóór het besluit samenbrengen. Niet als extra overleglaag, maar als een beter samenspel in de governance-driehoek: rolzuiver, met heldere spelregels en gedeeld eigenaarschap. Zo beweeg je van formele inspraak naar daadwerkelijk gedeelde besluitvorming verankerd in governance én jaarcyclus.