Focusklinieken en zbc's

In deze keynote belicht prof.dr. Xander Koolman, hoogleraar Gezondheidseconomie, de rol van focusklinieken en zelfstandige behandelcentra (ZBC’s) in de beweging naar passende zorg.

Hij gaat in op de kansen die deze organisaties bieden om planbare, laagcomplexe zorg doelmatig, toegankelijk en patiëntgericht te organiseren. Tegelijkertijd plaatst hij hun groei nadrukkelijk in de bredere context van het Nederlandse zorgstelsel: hoe zorgen we ervoor dat focusklinieken en ZBC’s niet alleen bijdragen aan efficiënte zorgverlening, maar ook aan kwaliteit, samenwerking, opleiding, onderzoek en systeemverantwoordelijkheid?

• Hoe kunnen focusklinieken en ZBC’s bijdragen aan passende zorg?
• Wat kunnen ziekenhuizen leren van hun scherpe focus en organisatiemodel?
• Waar liggen de kansen én risico’s bij verdere groei van zelfstandige behandelcentra?
• Hoe organiseren we samenwerking tussen ziekenhuizen, focusklinieken en ZBC’s?
• Wat betekent dit voor kwaliteit, toegankelijkheid, opleiding, onderzoek en complexe zorg?

Volgens VGZ kunnen Focusklinieken en zelfstandige behandelcentra kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan passende en efficiënte zorg, vooral bij planbare behandelingen met een hoge kwaliteit en korte wachttijden.

Tegelijkertijd kan de groei van gespecialiseerde klinieken ook spanning kan veroorzaken in het zorgstelsel. Welke afspraken zijn nodig om kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg in balans te houden? In deze bijdrage hoort u de visie van de zorgverzekeraar op:

• Contractering, bekostiging en de rol van zorgverzekeraars
• Het eerlijk verdelen van de middelen tussen ziekenhuizen en zbc’s
• Hoe om te gaan met ongecontracteerde zorg?

In veel regio’s verschuift planbare zorg naar gespecialiseerde klinieken, terwijl ziekenhuizen verantwoordelijk blijven voor acute en complexe zorg.

Wat betekent dat voor de infrastructuur, investeringskracht en organisatie van het ziekenhuis?

Wim van Harten – voormalig bestuurder van Rijnstate en grondlegger van de ziekenhuis-focusklinieken in Nederland laat zien hoe ziekenhuizen hier zelf regie op kunnen nemen. Met Rijnstate Clinics creëerde hij een model waarin planbare zorg efficiënt wordt georganiseerd, wachttijden worden verkort en opbrengsten binnen het zorgsysteem blijven.

In deze sessie verkennen we hoe ziekenhuizen, focusklinieken en zbc’s elkaar kunnen versterken in plaats van verzwakken. Daarbij bespreken we welke keuzes daarvoor nodig zijn.

Focusklinieken moeten snel kunnen schakelen en vernieuwen, terwijl zij tegelijk onderdeel blijven van een groot ziekenhuis met bestaande structuren en belangen. Hoe organiseer je governance zodat de focuskliniek de wendbaarheid van een ‘speedboot’ behoudt, zonder los te raken van het ‘moederschip’?

In deze sessie gaan we onder andere in op:

• Governance en zeggenschap: hoe organiseer je besluitvorming tussen ziekenhuisbestuur en medisch specialisten?
• Wendbaarheid versus integratie: hoe geef je een focuskliniek ruimte om snel te innoveren, zonder de verbinding met het ziekenhuis te verliezen?
• Innovatie in de praktijk: hoe focusklinieken worden gebruikt als proeftuin voor digitale zorg, capaciteitsmanagement en waardegedreven zorg.
• Arbeidsmarkt en professional binding: hoe focusklinieken kunnen bijdragen aan aantrekkelijk werkgeverschap en het behouden van medisch specialisten.
• In deze sessie verkennen we welke governance-modellen werken, hoe je frictie voorkomt en hoe focusklinieken kunnen bijdragen aan innovatie én samenwerking binnen het ziekenhuis.

Debat tussen ziekenhuisbestuurder, zbc-directeur en zorgverzekeraar. Bespreking van taakverdeling tussen planbare zorg, complexe zorg en acute zorg.

Wat betekent de opkomst van zelfstandige behandelcentra voor de verdeling van schaars zorgpersoneel? Trekken zbc’s vooral professionals weg uit ziekenhuizen doordat zij aantrekkelijker roosters, minder diensten en meer flexibiliteit bieden? Of zorgen zij juist voor behoud van mensen voor de zorg, doordat zij een alternatief bieden voor medewerkers die anders helemaal zouden uitstromen? En wat zijn de gevolgen daarvan voor de bezetting van acute zorg, opleidingsplaatsen en de houdbaarheid van dienstenstructuren in ziekenhuizen?

In deze bijdrage staan vragen centraal als:

• Verplaatsen zbc’s personeel, of voorkomen zij juist uitstroom uit de zorg?
• Wat betekent het verschil in inzet van zzp’ers tussen ziekenhuizen en zbc’s voor het gelijke speelveld?
• Welke functies zijn het meest kwetsbaar in deze concurrentiestrijd, zoals OK- en anesthesiepersoneel?
• Wat gebeurt er met acute zorg, complexe zorg en opleidingscapaciteit als steeds meer medewerkers kiezen voor planbare zorg?
• Welke afspraken zijn nodig om te voorkomen dat de arbeidsmarkt verder uit balans raakt?